Thánh Tôma đặt cốt yếu của công bình hệ tại ở ý chí, chứ không phải ở lý trí, tức là sự quyết tâm thi hành bổn phận với tha nhân. Theo đó, người được coi là ngay chính khi người đó làm điều ngay chính chứ không chỉ dừng lại ở việc biết điều ngay chính.
Quyết định của Tô-ma làm cho cả gia đình sửng sốt, vì lúc bấy giờ Dòng Anh Em Thuyết Giáo và Dòng Anh Em Hèn Mọn là hai Dòng vừa mới thành lập, và lại là Dòng Hành Khất, trong khi gia đình của Tô-ma lại là gia thế vọng tộc !... Mẹ Anh và các anh em của Anh tìm mọi cách cản trở ý định đó, mà họ cho là điên rồ, kể cả dùng "kế mỹ nhân". Nhưng mưu toan thất bại !
Khi nghiên cứu tư tưởng của Kinh thánh về con người, chúng ta có dịp nhận xét rằng Kinh thánh không có chủ ý cống hiến cho ta một thiên tâm lý học hay siêu hình học về con người; nhãn giới riêng biệt của Kinh thánh là con người nhìn trong tương quan với Thiên Chúa. Trong bài này, chúng ta nghiên cứu lịch sử của tư tưởng Ki-tô giáo về con người, đặc biệt là thời các giáo phụ và thời Kinh viện.
Chúng tôi đã trình bày một vấn đề nóng bỏng của thần học luân lý sau Công Đồng Va-ti-ca-nô II: Ki-tô giáo có một nền luân lý riêng hay không? Chúng tôi đã nói qua rằng một trong những lý do đã gợi lên vấn đề là sự canh tân thần học luân lý mà Công Đồng đòi hỏi. Thần học luân lý không những phải tìm cách trình bày các vấn đề một cách có thứ tự mạch lạc, nhưng cần phải dựa vào Mạc Khải nhiều hơn.
Trích dẫn thông điệp “Đức Tin và Lý Trí” của vị tiền nhiệm là Đức Gioan Phaolô II, Đức GH Bênêđíctô XVI nói rằng “Giáo Hội rất có lý khi nhất quán tôn phong Thánh Tôma là bậc thầy của tư duy và là một mẫu mực cho việc nghiên cứu thần học cách đúng đắn” (số 43). Bởi thế, không ai ngạc nhiên khi Sách Giáo Lý của Giáo Hội Công Giáo trích dẫn Thánh Tôma đến 61 lần, chỉ sau Thánh Augustinô.
Ngày nay, hình như những suy tư trừu tượng liên can đến căn tính của Chúa Giêsu không được người ta lưu ý đến. Trái lại, các học giả đặc biệt lưu ý đến những vấn đề có tích cách thực tiễn, họ muốn nghiên cứu nguồn mạch của các vấn đề, như nghiên cứu một cách phê bình ý nghĩa của những chân lý mặc khải, cội gốc và lý do của các lạc thuyết, những quyết nghị của các CĐC. Những nghiên cứu đó đã mang lại những lợi ích lớn lao.
Chúng tôi cũng sẽ gợi ra cái khả thể mà công trình của thánh Tôma khai mở cho chúng ta trong việc đặt chức linh mục và các vấn đề liên quan vào trong một toàn cảnh rộng lớn hơn về mầu nhiệm Kitô giáo.
